Lheilsulandi Shangri-La

sgeir  lei til Shangri-La dag keppast slenskir hsklar vi a bja upp nm Lheilsufri. egar slendingar taka til hendinni eru a engin vettlingatk. Sktan allaf undir fullum seglum og stefnan tekin anga sem vindurinn bls og n er gur byr til fyrirheitna lheilsulandsins. Landsins Shangri-Laea Shambhala (Tjam-Bha-Lah) ar sem bddistar eru ungir um alla eilf.

.....

Lheilsa

ekki s til nein altk skilgreining hugtakinu lheilsa eru flestir sammla um a hugtaki vsi til eirra vsinda, fra, stjrnssluagera og samskipta sem stefnir a v a fyrirbyggja sjkdma, lengja lf og auka lfsgi. httuttir vanheilsu og vanlunar eru rannsakair og skilgreindir. Leita er leia til a f flk til a sniganga a sem stular a vanheilsu og vanlan mean settar eru reglur, bygg upp kerfi og rur er rekinn til a upphefja tti sem stula a heilsuhreysti, langlfi og vellan. Lheilsufri sem ekki taka tillit til allra essara tta eru hlf fri.

.....

Lfslengd ea lfsgi

Asg og hestur flestir geti veri sammla um a etta su hleit og skileg markmi rekast markmiin stundum hvort anna. a er til a mynda ekki sjlfgefi a a sem lengir lfi auki lfsgin. annig eru aukaverkanir mefera sumra sjkdma svo alvarlegar a flk velur frekar a lifa me sjkdminn og deyja eitthva fyrr en a lifa slmu lfi. Dmi um hi gagnsta eru efnisem veita magnaa vellan stuttan tma en tra lfslengd, heilsu og san lfsgi neytandans lengdina. Auvita leita flestir eftir einhverri millilei ar sem lfslengd og lfsgi eru jafnvgi, en reynslan snir a oft er slk millilei ekki til raunveruleikanum. neyist til a velja. Lheilsufri sem ekki taka jafnt tillit til lfsga og lfslengdar eru hrokafull fri.

.....

Forsjrhyggja

pekpinnarAnna vandaml lheilsulandinu ga er s rekstur sem oft verur milli ska og arfa einstaklingsins kvenum tma og sjlfskipas foreldrahlutverks rkisvaldsins. Nlegt dmi um etta er kvrun stjrnvalda um a ll verkjalyf me kdni (sem getur veri vanabindandi) skuli vera lyfseilsskyld til a draga r neyslu slkra lyfja me a a markmii a draga r fkn. Spurningin er hvort fkn s httuleg sjlfri sr ea hvort a su eir sjkdmar sem langvarandi fkn (neysla) veldur sem su vandamli? Margir urfa essum lyfjum a halda til a la vel (ea minna illa). Skiptir mli einhverjir veri hir essum lyfjum ef jkvu hrifin vega upp hugsanleg neikv hrif langvarandi kdnneyslu? Ekki veit g. Sannleikurinn er s a enginn veit hvaa hrif essi kvrun hefur haft lfsgi essa flks. N hvaa nnur rri (ef nokkur) flki fr a nota egar agangur var takmarkaur a lyfjunum. Margar njar spurningar vakna: Er mgulegt a einhverjir hafi leita inn marka lglegra fkniefna? Juku einhverjir sykurneyslu, fengisdrykkju ea tbaksneyslu til a bta upp kdnmissinn?

Ef a eru sjkdmarnir en ekki fknin sem slk sem eru vandamli, er kdnfkn httulegri en tbaksfkn, sykurfkn ea fengisfkn? Ef flk sem er h kdni leitar frunar tbaki, stindum ea fengi, egar kdnlindin ornar, er fari r skunni eldinn? g tek enga afstu essu dmi en bendi a allt eru etta spurningar sem lheilsufrin vera a fst vi ef au eiga a standa undir nafni. Lheilsufri eru v lka frin um bti (trade-off) .e. a vega og meta eitt mti ru. Lheilsufri sem ekki spyrja slkra spurninga eru slm fri.

....

Lri lheilsulandinu

forsjhyggjaOft er forsjrhyggja nafni lheilsu vel grundu lrislegum gildum t.d. bann vi slu fengis til unglinga ar sem samflag fullorinna tekur kvrun fyrir hnd unglings og kveur hva s honum fyrir bestu. Samflag n einhverrar forsjrhyggju er tplega mgulegt. Stjrnvaldskvaranir anda forsjrhyggju eru hvorki neikvar n jkvar sjlfu sr. Hinsvegar m fra a v sterk rk a forsjrhyggja sem bara er grundu vsindum, en ekki sifri og lri, beri sr fr illgresis. a er v af og fr a veita vsindamnnum og lheilsufringum einrisvald a kvea um bo og bnn nafni lheilsu. Slkar kvaranir eru ekki sur sifrilegar og plitskar. Vsindablind lheilsufri r tengslum vi sifri og lri eru httuleg fri.

.....

Klnsk lheilsufri

fallbyssaKlnsk lheilsufri er a starf sem unni er akrinum vi a astoa flk til lfsstlsbreytinga, t.d. a htta a reykja, draga r ofneyslu fengis, hreyfa sig reglulega, minnka streitu og bora hollan mat. Hvetjandi samtal (motivational interviewing) er samtalstkni sem er rum vexti va um heim svii klnskrar lheilsufri. Hvetjandi samtal er andstaa forsjrhyggju. Stuningsailinn (t.d. lknir, slfringur ea hjkrunarfringur) er ekki s sem veit hva r er fyrir bestu. a ert sem tekur kvrun um hvort og hvenr vilt breyta um stefnu lfinu. Stuningsailinn veitir r ann stuning sem vilt hafa egar ert tilbin (-n) til a taka vi stuningnum. Lf itt og heilsa eru num hndum og stuningsailinn virir r kvaranir sem tekur fordmalausan htt en er til staar egar reynir.

Fjldirannskna sna a hefbundnar aferir lheilsufranna formi upplsingaherfera, hpkennslu og rurs af msum toga ni aeins til viss hps samflagsins. v s nausynlegt a ra aferir sem beinast a einstaklingnum klnsku samtali. rtt fyrir a gleymist essi mikilvgi klnski ttur lheilsufranna oft lheilsunmi. Markvisst nm samtalstkni ar sem tvinna er saman t.d. hvetjandi samtalstkni og aferum r smiju hugrnnar atferlismeferar og rttaslfri er einn af mttarstlpunum hagntu lheilsunmi. Lheilsufri n rra eru slpp fri.

....

Lygin er dttir sannleikans

lyginMaur kemur til lknis og segir: g arf svefnlyfjum a halda vegna ess a g sef svo illa egar g hef drukki fengi. g drekk 3-4 sinnum viku og ef g f ekki svefn er g algerlega ntur daginn eftir. etta gengur ekki lengur. g ver a sofa. Hann segir lkninum sannleikann. Fyrsta vibrag margra lkna slkum astum er a messa yfir manninum um skaleg hrif fengis svefn. g skrifa ekki t svefnlyf nna til a getir haldi fram a drekka. Httu a drekka og munt sofa. Maurinn fer t sneyptur og er fljtur a skipta um lkni. Nsti lknir fr allt ara sgu. Hann nefnir ekki fengi nafn eftir etta. Hann hefur lrt a sannleikurinn er slmur flagi. Einu hrifin sem lknirinn hafi sjklinginn voru a gera hann a lmskum lygara. Hva hefi gerst ef hann hefi sagt: g skil a urfir a sofa. g skrifa t handa r 2 vikna skammt af svefnlyfjum og bka handa r tma hj mr eftir tvr vikur. Segu mr aeins fr fengisneyslu inni. Ef lknirinn hefi vali essa lei hefi arna mgulega skapast umrugrundvllur um fengisneyslu og hrif hennar svefn og taugakerfi sem hefi me tmanum geta rast t umrur um breyttan lfsstl.

a er mikil rf fyrir hagntt lheilsunm slandi eins og annarsstaar en ekki ng a draga seglin a hni og sigla anga sem vindurinn bls. Stri arf a vera lagi og stefnan hreinu leitin a Shangri-La.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: sds Sigurardttir

Mikil og g grein hj r. g hef n ekki efni v a taka afstu til fknar v g er ein af eim manneskjum sem geti bi byrja og htt hinu og essu n ess a finna fyrir v. T.d. reykti g geveikt fr 18-21 var bein um a htta af krasta mnum, steinhtti byrjai svo aftur 6 rum seinna og er nna bin a vera htt 17 r.Me fengi f g mr kannski 2 bjra ef annig stendur og svo kannski ekkert 2-3 mn. n detta inn veislur og maur sklar hinu og essu og svo bi. Me verkjalyf urfti g a taka miki af eim fyrir mrgum rum, og tk me tmanum of miki,en htti alveg sama tma og g htti sast a reykja, og a var bara ekkert ml. N svo egar g fr agerina nna var dlt mig verkjalyfjum og 6 degi fr aumingja hjarta flkt, olir ekki verkjalyf svo eg bara htti eim, verkir helv. vondir su eru skrri kostur en hjartaflkt. En eitt langar mig a spurja um, sefur flk illa eftir vndrykkju, g fkk mr bjr grkvldi og svaf eins og grjt fr 12-10 var vakin af smanum. Reyndar sef g alltaf eins og grjt eftir neyslu vns. Kr kveja til n og inna.Belly Laugh

sds Sigurardttir, 6.10.2007 kl. 13:32

2 Smmynd: sgeir Rnar Helgason

Sl!

J, langvarandi mikilfengisneysla hefur verulega slm hrif svefn, srstaklega me aldrinum. Flk yfirleitt auvelt me a sofna en vaknar upp um mija ntt og erfitt me a sofna aftur. En svona smsull eins og ert a dunda r vi ekki a urfa a hafa nein slm hrif.

sgeir Rnar Helgason, 6.10.2007 kl. 13:38

3 Smmynd: rstur Unnar

Takk fyrir pistil. Mjg athyglisvert.

rstur Unnar, 6.10.2007 kl. 23:06

4 Smmynd: Benedikt Halldrsson

Takk fyrir gan pistil. Las hann tvisvar.

Benedikt Halldrsson, 7.10.2007 kl. 09:05

5 Smmynd: Jlus Valsson

Gur pistill hj r sgeir! a er of lti um gagnrna hugsun og umru um velferarml og lheilsu. Ef heilbrigisyfirvld ttu a vera sjlfum sr samkvm tti snarlega a draga r neyslu fengis. Hr er um a ra vanabindandi vmugjafa, sem veldur lklega mun meiri skaa en mrg lyf, sem n eru lyfseilskyld. annig hafa skapast fordmar gegn msum lyfjum eim forsendum einum, a au geti veri vananbindandi. Lyfjum, sem gtu mrgum tilvikum auki lfegi einstaklingsins. a er ekki spurning, a fengi og tbak getur auki lfsgi einstaklinga a.m.k. egar til skamms tma er liti. Hins vegar eru engin lknisfrileg rk fyrir v, a banna kdein litlum skmmtum og leyfa hins vegar mlt fengisamb. g er sammla r a essi kvrun var snum tma heimskuleg og eykur einungis lagi heilbrigiskerfi, sem er ng fyrir. Allt er gott hfi segir mltki.

Jlus Valsson, 7.10.2007 kl. 09:16

6 Smmynd: sgeir Rnar Helgason

Takk fyrir i bloggvinir!

Vona a okkur takist a koma essu laggirnar me sameiginlegu taki H flokksplitk, sem er a sorglegasta vi plitk = FLOKKSPLITK!

sgeir Rnar Helgason, 8.10.2007 kl. 20:23

7 Smmynd: Gun Anna Arnrsdttir

Takk fyrir essar gu, gildu og gagnrnu hugleiingar. a vantar einmitt svona umru um mis hugtk, ageratlanir ( - ea vantlanir ), markmiasetningu oh varandi heilsuplitk slandi. Hr er lenzka a ba til nyri sem n tilvtkustu hugsana og markmia, egar framrunin nr kvenu stigi og til verur n (hva er n?) greining rf. Menn velta vngum yfir nyrinu, yfirleitt t fr mlfrilegum forsendum, en hugsunin bak vi er ltt ea ekki til umru. Og svo segja allir: "... miki eru n nju ftin keisarans betri en au gmlu..."

Gun Anna Arnrsdttir, 19.10.2007 kl. 23:14

8 Smmynd: Marta B Helgadttir

Gur pistill. Takk fyrir a deila.

Marta B Helgadttir, 2.11.2007 kl. 21:53

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband